Środa, 11 marca 2026
godzina 14:38:50
imieniny Konstantego i Benedykta

Renesansowy ratusz z XVI w.

Lwówek Śląski

gmina Lwówek Śląski, powiat lwówecki, woj. Dolnośląskie

Początek tej budowli dał Dom Kupców, pierwsza siedziba rajców miejskich, wzniesiony około połowy XIII wieku przez księcia Bolesława Rogatkę. Dolne partie murów ratusza zachowały się w jego zachodniej części. Druga połowa XIV wieku to okres rozbudowy Domu Kupców, związany z poszerzeniem władz miejskich o Ławę. Następne prace podjęto w 1520 roku. Były one albo kontynuacją wykończenia prowizorycznego obiektu, albo wynikały z konieczności usunięcia szkód spowodowanych pożarem w 1518 roku. Wówczas ratusz otrzymał kamieniarkę. W trzech pomieszczeniach przyziemia i w sali Ławy na piętrze wykonano sklepienia żebrowe o cyrklowym wykresie. Ich projektantem był zgorzelecki architekt Wendel Roskopf (po za nim nikt na Śląsku podobnych rozwiązań nie stosował). Widoczny jest również wpływ dojrzałego włoskiego renesansu. Zaznacza się on w wystroju piętra z około 1546 roku, szczególnie w kształcie opasek okiennych i wykusza. Na wykonawcę włoskiego pochodzenia wskazują także zachowane w zachodniej części korytarza dwubarwne sgraffita i malowidła w sali Ławy. Ostateczną, dzisiejszą formę przestrzenną, nadano ratuszowi w latach 1902-1905. Wyburzono stojące przy północnej ścianie kamieniczki i kramy, a pusty plac zapełniono podcieniem targowym, zamkniętym od wschodu nową przestronną klatką schodową. Elewacja południowa od połowy XVII wieku nie przechodziła modernizacji. Płaskorzeźby na fryzach okiennych i głowicach żłobkowych pilastrów mające dziś jedynie charakter dekoracyjny, kiedyś były symbolem funkcji pełnionych przez urząd mieszczący się w ratuszu. Kamieniarka parteru, naśladująca włoski renesans, ma cechy ludowego prymitywizmu. Wykonana była przez miejscowych rzemieślników. Płaskorzeźba znajdująca się we fryzie nad oknem (obok wejścia głównego do sieni) symbolizuje wymiar sprawiedliwości, jedną z funkcji pełnionych przez władze miejskie. Podobną myśl wyrażają groteskowo przedstawione na głowicach pilastrów sąsiedniego okna dwie psie głowy. Głowa na pilastrze okiennym (na lewo od wejścia) symbolizuje cechy niezbędne do rządzenia: roztropność, zapał młodości, rozsądek dojrzałości. Podobizna twarzy na wpół ludzkiej, na wpół zwierzęcej, znajdująca się na cokole pilastra, symbolizuje zmorę sądów - plotki, obmowy, obelgi. Wieżę ratuszową wzniesiono od strony zachodniej i oddano do użytku w 1504 roku. Mieściła loch więzienny, salę tortur i archiwum Ławy. Na ostatniej kondygnacji czuwali strażnicy, obserwujący miasto. Kontrolowali oni również działanie zegara, który po raz pierwszy zamontowano w roku 1588. Na murach przyziemia wieży znajdują się kamienne godła z II połowy XIV wieku. Pierwsze od strony zachodniej przedstawia tarczę z herbem Lwówka, drugie lwa królestwa czeskiego. Na ścianie południowej znajduje się płaskorzeźba dwóch giermków podtrzymująca tarczę z orłem Piastów śląskich. W murze narożnika północno-zachodniego korpusu ratusza we wnęce ujętej wczesnorenesansowymi kolumienkami - wmontowana jest figura lwa z napisem: "Justus quasi leo" ("Sprawiedliwy jak lew") wykonana w XIV wieku. Przeniesiono ją tu z Wieży Bramy Lubańskiej w latach 1902-1905, podczas remontu obiektu. We wnętrzu ratusza zasługują na uwagę przede wszystkim późnogotyckie sklepienia, sala Ławy sklepiona ok. 1522 roku. Icha alegoryczne znaczenie nawiązuje do wymiaru sprawiedliwości. W ościeżnicach okien zachowało się sześć malowanych popiersi biblijnych i starożytnych mędrców. Inny renesansowy element wnętrza tej kondygnacji, to nawiązujące do czynnności odbywających się w slali Ławy czarno-białe sgraffito z ok. 1546 roku, umieszczone na obudowie wewnętrznej klatki schodowej. Podczas przebudowy ratusza w początku XX wieku przeniesiono tu z byłego klasztoru franciszkańskiego niektóre rzeźby związane z historią miasta. Należy do nich jedna z najceniejszych na Śląsku rzeźb z połowy XIV wieku - nagrobek mecenasów Lwówka, księcia Henryka jaworskiego i jego żony Agnieszki. Rzeźba wyróżnia się tym wśród jej współczesnych, że akcentuje miłość dwojga małżonków. Dwie rzeźby sąsiadujące z nią przedstawiają: jedna Kaspra Seuwusa (zm. 1585 r.), pierwszego kronikarza i rektora gimnazjum lwóweckiego, druga burmistrza Kaspra Zeidlera (zm. 1655 r.). Na szczególną uwagę zasługuje także pięknie urządzona sala ślubów. W ratuszu mieści się Muzeum Regionalne i Miejska Biblioteka Publiczna.

powrót